برای از بین بردن بی حسی دندان چه باید کرد؟

بی‌حس ماندن لب، زبان یا گونه پس از دندانپزشکی می‌تواند غذا خوردن و صحبت کردن را دشوار کند. گاهی درمان تمام شده، اما هنوز احساس می‌کنید بخشی از دهانتان سنگین است یا هنگام نوشیدن، کنترل معمول را ندارید. این وضعیت در ساعت‌های ابتدایی اغلب با اثر داروی بی‌حسی ارتباط دارد و به تدریج کاهش پیدا می‌کند.

اما برای از بین بردن بی حسی دندان چه باید کرد؟ در بیشتر موارد، لازم است فرصت بدهید اثر دارو فروکش کند و تا بازگشت حس، از بافت‌های دهان مراقبت کنید. روش‌های خانگی رایج را نمی‌توان راهکاری قطعی برای کوتاه کردن این زمان دانست. بی‌حسی معمولاً چند ساعت ادامه دارد و طولانی شدن آن باید با توجه به داروی مصرف شده و نوع درمان ارزیابی شود.

اطلاعات زیر جنبه آموزشی دارد. برای دریافت نظر قطعی درباره وضعیت خود، مناسب بودن هر اقدام و زمان مراجعه، با پزشک یا دندانپزشک معالج مشورت کنید.

علت استفاده از بی حسی دندان

بی‌حسی موضعی برای جلوگیری از احساس درد هنگام درمان استفاده می‌شود. دارو به صورت موقت انتقال پیام درد از عصب‌های ناحیه به مغز را مهار می‌کند؛ بنابراین دندانپزشک می‌تواند درمان را انجام دهد، در حالی که بیمار معمولاً هوشیار است. این روش با بیهوشی عمومی تفاوت دارد و قرار نیست فرد را به خواب ببرد.

درمان‌هایی مانند ترمیم بعضی پوسیدگی‌ها، درمان ریشه، کشیدن دندان و جراحی لثه ممکن است به بی‌حسی نیاز داشته باشند. نوع تزریق بر اساس محل دندان و وسعت درمان انتخاب می‌شود. گاهی دارو نزدیک دندان تزریق می‌شود و گاهی عصب تأمین‌کننده بخش بزرگ‌تری از فک را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.

به همین دلیل، بی‌حسی همیشه به خود دندان محدود نیست و ممکن است لب، گونه، زبان یا چانه نیز کرخت شوند. همچنین زمان بازگشت حس این بافت‌ها الزاماً با پایان اثر بی‌حسی داخل دندان یکسان نیست؛ باقی‌ماندن کرختی لب پس از درمان، به تنهایی نشانه بروز عارضه نیست.

مدت زمان اثر بی حسی دندان چقدر است؟

برای همه بیماران نمی‌توان زمان ثابتی تعیین کرد. در راهنمای مراقبت پس از کشیدن دندان دانشگاه کالج لندن، بازه حدود ۲ تا ۶ ساعت برای برطرف شدن اثر بی‌حسی مطرح شده است. این عدد یک راهنمای عمومی است و جای توضیح دندانپزشک درباره داروی تزریق شده را نمی‌گیرد.

برای نمونه، در اطلاعات دارویی بعضی فرآورده‌های لیدوکائین همراه اپی‌نفرین، میانگین بی‌حسی بافت نرم پس از تزریق نزدیک دندان حدود دو ساعت و نیم و پس از بلوک عصبی حدود سه تا سه و نیم ساعت گزارش شده است. این تفاوت نشان می‌دهد حتی با دارویی مشابه، روش تزریق اهمیت دارد.

داروهای طولانی‌اثر نیز وجود دارند. برای مثال، اثر بوپیواکائین در تزریق‌های دندانپزشکی ممکن است تا حدود ۷ ساعت ادامه پیدا کند. بنابراین، عبور از یک زمان کوتاه و ثابت مانند دو ساعت، لزوماً غیرطبیعی نیست.

بازگشت حس معمولاً تدریجی است و گاهی با گزگز همراه می‌شود. زمان را از آخرین تزریق در نظر بگیرید؛ زیرا ممکن است طی درمان، بی‌حسی تکمیلی دریافت کرده باشید. پیش از ترک مطب، درباره مدت مورد انتظار و راه تماس در صورت تداوم علائم سوال کنید.

روش‌های از بین بردن بی حسی دندان

اگر برایتان سوال است که چگونه بی حسی دندان را از بین ببریم، بهتر است بدانید اثر دارو معمولاً طی چند ساعت به تدریج برطرف می‌شود. در ادامه، روش‌های رایج و نکات مراقبتی این مدت را معرفی می‌کنیم؛ البته تأثیر همه این روش‌ها بر سریع‌تر برگشتن حس قطعی نیست.

فرصت دادن به کاهش طبیعی اثر دارو

در بی‌حسی معمول پس از درمان، گذشت زمان نقش اصلی را دارد. به جای امتحان کردن لب و زبان، روند کلی بازگشت حس را بررسی کنید. گازگرفتن لب، نیشگون گرفتن گونه یا تماس وسیله تیز با ناحیه، روش مناسبی برای سنجش حس نیست و می‌تواند باعث زخم شود. تا زمانی که حس طبیعی برنگشته، درباره جویدن غذا احتیاط کنید و دستور دندانپزشک را ملاک قرار دهید. بی‌حسی طولانی‌تر بعضی داروها، احتمال آسیب ناخواسته به زبان و مخاط را افزایش می‌دهد.

جهت اطلاع از قیمت و خرید خمیر پرکردن دندان کلیک کنید.

رعایت احتیاط هنگام خوردن و نوشیدن

غذا یا نوشیدنی داغ ممکن است بافت بی‌حس را بسوزاند، بدون اینکه فوراً متوجه شوید. اگر پس از درمان اجازه خوردن دارید، انتخاب غذاهای نرم و با دمای مناسب و پرهیز از جویدن ناحیه بی‌حس می‌تواند احتمال آسیب را کمتر کند. نوشیدن آب، در صورت مجاز بودن، برای رفع تشنگی مناسب است؛ اما نباید انتظار داشت مصرف زیاد آب، داروی بی‌حسی را فوراً از دهان خارج کند. پس از کشیدن دندان نیز محدودیت‌های خوردن، نوشیدن و استفاده از نی را مطابق دستور معالج رعایت کنید.

نوشیدن آب ولرم

اگر دندانپزشک نوشیدن مایعات را مجاز دانسته، می‌توانید آب با دمای ملایم بنوشید. آب نباید داغ باشد؛ زیرا بافت بی‌حس ممکن است حرارت را به درستی احساس نکند و دچار سوختگی شود. نوشیدن آب برای رفع تشنگی مناسب است، اما اثر آن بر سریع‌تر برطرف شدن بی‌حسی قطعی نیست.

ماساژ ملایم گونه

فقط با تأیید دندانپزشک می‌توان ماساژ بسیار ملایم پوست گونه را در نظر گرفت. محل تزریق، زخم، بخیه یا ناحیه متورم را فشار ندهید و از ماساژ داخل دهان خودداری کنید. پس از جراحی یا کشیدن دندان، بدون اجازه معالج این کار را انجام ندهید.

فعالیت سبک

پس از درمان ساده و در صورت نداشتن محدودیت، راه رفتن آرام ممکن است مجاز باشد. با این حال، برای رفع بی‌حسی سراغ ورزش شدید نروید. پس از جراحی یا کشیدن دندان، استراحت و محدودیت فعالیت را طبق دستور دندانپزشک رعایت کنید؛ در مراقبت‌های پس از کشیدن دندان معمولاً پرهیز از فعالیت شدید در ۲۴ ساعت اول توصیه می‌شود.

نکته: تأثیر این روش‌ها بر کوتاه شدن زمان بی‌حسی قطعی نیست؛ برای اطمینان از مناسب بودن آن‌ها با دندانپزشک مشورت کنید.

داروی برگشت‌دهنده بی‌حسی با نظر دندانپزشک

در بعضی شرایط، دندانپزشک می‌تواند از فنتولامین مزیلات با نام تجاری OraVerse برای تسریع بازگشت حس لب و زبان استفاده کند. این دارو تزریقی و نسخه‌ای است؛ قرص یا درمان خانگی محسوب نمی‌شود و نباید خودسرانه مصرف شود و برای هر نوع بی‌حسی نیز مناسب نیست. انتخاب آن به نوع درمان، وضعیت بیمار و قضاوت دندانپزشک بستگی دارد. همچنین وجود چنین دارویی به معنی دسترسی قطعی آن در همه مطب‌ها یا داروخانه‌های ایران نیست.

عوامل موثر بر ماندگاری بی‌حسی

مدت کرختی فقط به تعداد آمپول‌ها وابسته نیست. مجموعه‌ای از عوامل دارویی و درمانی تعیین می‌کنند حس چه زمانی برگردد.

نوع دارو و وجود تنگ‌کننده عروق

داروهای بی‌حسی طول اثر متفاوتی دارند. افزوده شدن موادی مانند اپی نفرین نیز با کاهش جریان خون موضعی، جذب دارو از محل تزریق را کندتر می‌کند و می‌تواند اثر بی‌حسی را طولانی‌تر کند. وجود این ماده بخشی از طراحی بسیاری از فرآورده‌های دندانپزشکی است.

محل تزریق و دریافت بی‌حسی تکمیلی

تزریق نزدیک یک دندان با بلوک عصبی که ناحیه وسیع‌تری را پوشش می‌دهد، یکسان نیست. نوع تکنیک می‌تواند هم محدوده کرختی و هم مدت بی‌حسی بافت نرم را تغییر دهد. دریافت تزریق تکمیلی در میانه درمان نیز هنگام برآورد زمان بازگشت حس اهمیت دارد.

وضعیت سلامت و نوع درمان

سابقه پزشکی و داروهای مصرفی در انتخاب فرآورده و مقدار مناسب آن اهمیت دارند؛ بنابراین این اطلاعات را پیش از درمان در اختیار دندانپزشک بگذارید. نمی‌توان صرفاً از روی سن یا تجربه قبلی، زمان دقیق رفع کرختی را پیش‌بینی کرد. از طرف دیگر، تغییر حس پس از جراحی همیشه فقط به اثر دارو مربوط نیست. به خصوص در جراحی دندان عقل پایین، وضعیت عصب‌های نزدیک محل درمان نیز ممکن است مطرح باشد و تداوم علائم به ارزیابی نیاز داشته باشد.

برای اطلاع از قیمت و خرید باندینگ دندانپزشکی کلیک کنید.

چه زمانی باید نگران طولانی شدن بی حسی باشیم؟

ملاک اصلی، مقایسه وضعیت با زمان مورد انتظار برای همان دارو و درمان است. اگر بی‌حسی از بازه اعلام شده عبور کرده و کاهش محسوسی ندارد، با مطب تماس بگیرید. اگر تا روز بعد همچنان لب، زبان یا چانه بی‌حس است، موضوع را به دندانپزشک اطلاع دهید؛ این توصیه در دستور مراقبتی برخی مراکز جراحی دهان نیز آمده است.

ادامه بی‌حسی الزاماً به معنی آسیب دائمی عصب نیست، اما نباید با روش‌های خانگی پیگیری آن را عقب انداخت. هنگام تماس، زمان آخرین تزریق، نوع درمان، محل دقیق کرختی و اینکه علائم کمتر یا بیشتر شده‌اند را توضیح دهید.

اگر همراه بی‌حسی، درد غیرمعمول، ضعف یا علائمی دارید که بهتر نمی‌شوند، ارزیابی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. تنگی نفس، تورم سریع زبان یا گلو، اختلال بلع یا کاهش هوشیاری نیازمند رسیدگی فوری است و نباید منتظر برطرف شدن بی‌حسی ماند.

مراقبت از کودکان هنگام بی‌حسی

کودک ممکن است حس متفاوت لب را جالب بداند و آن را بجود یا بکشد. تا بازگشت حس، بر رفتار او نظارت کنید و توضیح دهید که دستکاری لب و گونه می‌تواند باعث زخم شود. غذا و نوشیدنی داغ نیز در این مدت مناسب نیست. دستور تغذیه کودک را از دندانپزشک بگیرید؛ به ویژه اگر دندان کشیده شده یا آرام‌بخشی و بیهوشی هم انجام شده است.

جمع‌بندی

بهترین راه حل از بین بردن بی حسی دندان در بیشتر موارد معمول، صبر تا کاهش اثر دارو همراه با محافظت از لب، زبان و گونه است. روش‌های خانگی را درمان تضمینی در نظر نگیرید و برای انتخاب داروی برگشت دهنده یا بررسی کرختی طولانی، از دندانپزشک کمک بگیرید. نظر قطعی درباره شرایط شما به شناخت داروی تزریق شده، نوع درمان و معاینه بستگی دارد.

برای تهیه و مشاهده قیمت سرسوزن دندانپزشکی کلیک کنید.

محصولات پیشنهادی دندانپزشکی

سوالات متداول